گزارش از آغاز به کار جریان‌های وابسته به بابک زنجانی و شبکه فساد اقتصادی

ظهور گروه فشار

کد: 13980312404280005

در دسترس نیست

، تهران ، (کارخانه‌آنلاین): صنایع بزرگ می‌توانند در دوره‌ زمانی انتخابات به ابزارهای مالی برای تامین هزینه‌های انتخاباتی برخی نمایندگان تبدیل شوند. مدیران فعلی تعدادی از این صنایع حاضر به همراهی با گروه فشار اقتصادی و سیاسی برای پرداخت هزینه‌های انتخاباتی نیستند

ظهور گروه فشار
ظهور گروه فشار

یکی از متداول‌ترین اتفاقات دفاتر تمام وزرای اقتصادی ارسال کارت‌های هدیه از طرف افراد ذی‌نفع به مناسبت‌های مختلف برای دفتر وزراست. وزیر طبق پرتکل نانوشته به دفاتر خود دستور داده‌اند که این کارت‌های هدیه را با پیک اداری برای فرد ارسال کننده، بازگردانند

بهراد مهرجو

«آشفتگی بیشتر، پول بیشتر.» این جمله شکل مودبانه یک اصطلاح است که چندی قبل از سوی یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی کشور برای تفسیر شرایط کاریش استفاده شده بود. طی هفته‌های گذشته و همزمان با آغاز دوره جدید تحریم‌ها جریان‌های فساد و بخصوص گروه فشار اقتصادی انگیزه‌های بیشتری برای کار پیدا کرد‌ه‌اند. این گروه به شدت نیازمند توزیع رانت در شبکه داخلی اقتصادی و بحران‌های سیاسی در کشور است.

انتخابات نزدیک و حواشی نزدیکتر

طی چند هفته گذشته فشارهای جدیدی بر دستگاه‌های اجرایی برای تغییر مدیران عامل برخی شرکت‌های بزرگ کشور وارد شده‌است. صنایع بزرگ می‌توانند در دوره‌ زمانی انتخابات به ابزارهای مالی برای تامین هزینه‌های انتخاباتی برخی نمایندگان تبدیل شوند. مدیران فعلی تعدادی از این صنایع حاضر به همراهی با گروه فشار اقتصادی و سیاسی برای پرداخت هزینه‌های انتخاباتی نیستند. گفته می‌شود یک جریان سیاسی طی روزهای گذشته از مدیرعامل بزرگترین صنعت فلزی ایران درخواست تامین مالی ۲۵ میلیاردی برای دوره انتخابات را کرده که این تقاضا با واکنش منفی مدیرعامل این شرکت مواجه شده‌است. همین موضوع زمینه‌هایی برای پیش کشیدن موضوع برکناری او را فراهم آورده‌است. وزارت خانه‌های صاحب بیشترین شرکت‌های تابع مانند نفت، صنعت و کار طی ماه‌های آینده با این نوع از درخواست‌ها مواجه خواهند بود. گروه‌های فشار اقتصادی طی چند ماهه گذشته برروی این موضوع تمرکز کرده‌اند. زنگنه مدتی قبل در عسلویه گفته بود که زنجانی در زندان است و پول‌هایش بیروت از زندان همچنان کار می‌کنند. او اشاره به شبکه قدرتی داشت که منابع مالی زنجانی موفق به تشکیل آن شده‌است. مدتی بعد از انتشار این خبر، یکی از نیروهای سیاسی در صفحه توییترش نوشت که بهتر است زنجانی آزاد و زنگنه به دلیل تخلفاتش بازداشت شود. پس از این اظهارنظر در فضای مجازی اصطلاحی جدید ساخته شد که تاکید می‌کرد، استیضاح زنگنه بیش از آنکه سیاسی باشد، تجاری است. حتی یک مقام مسول نیز چندی قبل اعلام کرده بود که چند وزیر سابق و عده‌ای نماینده مجلس زنجانی را حمایت می‌کنند.

حتی گفته می‌شود ماجرای کشف دستگاه کارت‌خوان در دفتر وزیر نفت هم در همین منظومه تعریف شده‌است.

یکی از متداول‌ترین اتفاقات دفاتر تمام وزرای اقتصادی ارسال کارت‌های هدیه از طرف افراد ذی‌نفع به مناسبت‌های مختلف برای دفتر وزراست. وزیر طبق پرتکل نانوشته به دفاتر خود دستور داده‌اند که این کارت‌های هدیه را با پیک اداری برای فرد ارسال کننده، بازگردانند. زنگنه نیز طبق همین قاعده عمل کرده بود و دفتر ایشان نیز کارت‌ها را پس می‌فرستاده است. اما براساس اطلاعات بدست آمده یکی از کارمندان به همراه فردی در بخش خدمات اقدام دستگاه پوزی دریافت کرده و برخی از این کارت‌های هدیه را با این دستگاه می‌کشیدند و به حسابی واریز می‌کردند. یکسال قبل زنگنه از این موضوع مطلع شده‌بود و به سرعت با افراد خاطی برخورد کرد ولی خبر این اتفاقات دقیقا در روزهایی که درگیری‌های وزارت نفت با بابک زنجانی درگیر شد در تمامی خبرگزاری‌های کشور پیچید. گفته می‌شود که انتشار این خبر بی ارتباط با فشار بر وزارت نفت نبوده‌است.

زنجانی‌ چه می‌گوید؟

او طی چند سال گذشته با مقاومت در برابر دولت هیچ امکانی را برای وصول مطالبات گذشته ایجاد نکرده‌است. زنجانی به تازگی و بخصوص در آستانه انتخابات مجلس زنگنه وزیر نفت را تهدید کرده که بزودی جایشان عوض می‌شود. حتی وکیل او چندی قبل اعلام کرده بود در صورتی که زنجانی بدهی‌هایشان را پرداخت کند، عفو خواهد شد. این درحالی است که افراد دیگری که پیش از این به جرم اخلال در نظام اقتصادی متهم شدند با طی کوتاه‌ترین زمان فرآیند قضایی وارد دوره اجرای حکم شدند. اظهارنظرهای وکیل زنجانی از سوی مقام های قضایی تایید نشده ولی روند فضاسازی‌های تیم زنجانی طی دو ماهه گذشته نشان می‌دهد آنها وارد فاز تازه‌ای شده‌اند. همزمان با اوج‌گیری تحریم‌ها و آغاز فعالیت‌های وزارت نفت برای فروش نفت، بازهم عده‌ای از مسولان سابق از پرونده زنجانی خبر می‌گیرند. به طوری که میرکاظمی وزیر نفت دولت احمدی نژاد هم اعلام کرده‌بود:« دور زدن تحریم‌ها ممکن است به شرطی که مسولان باور کنند.» آخرین باری که او در مقام اداری موفق به دور زدن تحریم‌ها شد، شبکه عظیم فساد اقتصادی بابک زنجانی شکل گرفت.

زنجانی، ضرابی و ماشینسازی تبریز

تحریم‌های امریکا طی دو دوره اخیر بهترین بسترها برای فعالیت شبکه‌های مافیایی در کشور را رقم زده‌است. چندی قبل قربانعلی فرخ‌زادرین خریدار سابق ماشین‌سازی تبریز در دادگاه به جرم دریافت یک میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی محاکمه شد. او متهم به خرید ماشین‌سازی تبریز بدون پشتوانه مالی و با تبانی هم بوده‌است. پیش از این قربانعلی فرخ‌زادرین در تبریز اقدام به خرید یک کارخانه فولاد و ریخته‌گری هم کرده‌بود. این کارخانه به پدر رضا ضراب متهم دیگر پرونده بابک زنجانی تعلق داشت. حسین ضراب موسس کارخانه فولادسازی «تیکمه داش» در سال‌های پس از جنگ این مجموعه را تاسیس کرده‌بود. در معدود اطلاعاتی که در مورد این کارخانه و در سایت تبریزبیدار منتشر شده چنین آمده است:« مدیر عامل این کارخانه حسین ضراب و رئیس هیئت مدیره کارخانه نیر رضا ضراب است. آگهی تاسیس کارخانه کلا بنام خانواده ضراب است . خانواده رضا ضراب یک خانواده کاملا مذهبی هستند و کل اعضای خانواده پیرامون شغل تجارت کم و بیش فعالیت داشته اند که از جمله فعالیت های پدر رضا ضراب میتوان به تاسیس و اداره شرکت بین المللی واردات و صادرات ، تاسیس و فعالیت کشتیرانی (در استانبول ترکیه) ، کارخانه فولاد سازی (در تیکمه داش آذربایجان شرقی) ، صرافی (در دبی) و …اشاره داشت که که همین امر باعث می شود که از رضا ضراب هم یک تاجر ساخته شود. در سال ۱۳۸۶ طرح توجیهی ساخت کارخانه فولاد کاوه تیکمه داش در سفر استانی هیئت دولت مستقیما از طرف خود ضراب در جلسه تقدیر رئیس جمهور از کار آفرینان تبریزی به وی داده شده و در پایان جلسه دستور موافقت احمدی نژاد صادر می شود. سرانجام در مدت کوتاهی کلنگ افتتاح کارخانه فولاد کاوه تیکمه داش با حضور مقامات کشوری و استانی به زمین زده شد.»

گفته می‌شود فرخ‌زادرین که محل اصلی درآمدش آهن‌فروشی در بازار تهران بوده، طی چندین دهه به پدر رضا ضرابی نزدیک و به عنوان محور فروش محصولات او شناخته می‌شده‌است. پدر رضا ضراب در کوران تحولات مربوط به پرونده زنجانی و فرزندش ایران را به مقصد امریکا ترک کرد و کارخانه را به فرخ‌زادرین سپرد. حتی تا چند ماه پیش از دستگیری فرخ‌زادرین نامه‌نگاری‌های کارخانه فولاد با سبرگ‌هایی به انجام می‌رسید که هنوز نام ضراب در آن حک شده‌بود. حلقه زنجانی، ضرابی و شبکه داخلی افراد وابسته به آنها طی یک دوره کوتاه زمانی بیشترین میزان درآمدهای مالی نامشروع را کسب کردند. فرخ‌زادرین که با خانواده‌ای پرجمعیت در تهران، انزلی و تبریز به عنوان یکی از سران این شبکه شناخته می‌شد که اگر در جریان ارزی دچار خطای محاسباتی نمی‌شد،‌ می‌توانست از بحران برخوردهای قضایی جان به در ببرد. گفته می‌شود او در شبکه مالی اقتصاد ایران به اندازه ای صاحب نفوذ شده بود که در ساختمان بانک مرکزی او را «دایی» خطاب می‌کردند. او همزمان با دریافت‌های ارزی و مدتی قبل از آن با منابعی که از شبکه ضرابی بدست آورده بود، به یکی از گسترده‌ترین فسادهای مالی اقتصاد ایران دامن زد. مدتی پیش از او یکی دیگر از سرمایه‌داران تبریزی به دلیل ارتباط با شبکه معروف به «جریان انحرافی» موفق به خرید شرکت فولاد بناب شده‌بود. این کارخانه عظیم فولادسازی نیز به عنوان یکی از شبکه‌های تامین کارخانه در اختیار ضراب شناخته می‌شد. کارخانه فولاد بناب پس از محمد زنوزی مطلق که به جرم اخلال در نظام اقتصادی تمامی اموالش مصادره شده بود، به بانک گردشگری واگذار شد.

دوره جدید با فساد قدیم؟

اقتصاد ایران به شکل پیچیده‌ای وابسته به فروش نفت شده‌است. در صورتی که طی یکسال آینده ایران موفق به صادرات روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت شود با کسری بودجه ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی مواجه است. با این حال برخی نهادهای کارشناسی پیش بینی‌ می‌کنند که در هر شرایطی کسری بودجه بین ۱۰۰ تا ۱۵۰هزار میلیارد تومانی دامن اقتصاد ایران را می‌گیرد. دولت برای عبور از این تنگنا مجبور نیاز به همکاری با فروشندگان نفت دارد. حضور همزمان زنگنه در وزار نفت و کرباسیان در شرکت ملی نفت این امید را به وجود آورده که در مقابل لابی‌های گسترده برای استفاده از رانت نفتی مقاومت جدی صورت گیرد.

گروه فشار چه میخواهد؟

تحریم‌ها هرچند اقتصاد ایران را در تنگنای جدی قرار می‌دهد ولی امکان بهره‌برداری‌های مالی قابل توجهی را برای شبکه‌های وابسته به جریان رانت رقم می‌زند. یکسال قبل این شبکه‌ها چنان به فضای تحریم‌ها دل بسته بودند که حتی اقدام به تاسیس بانک در جزیره مالت هم کردند. طی چند ماهه گذشته برخوردهای قضایی با برخی متهمان فساد آغاز شده‌است. اما در همین میان نیز افرادی که درگیر پرونده‌های نفتی بودند به سادگی از کشور فرار کردند. یکی از معروف‌ترین آنها «یقینی» در پرونده‌های نفتی هم درگیر بود که مدتی بعد از برگزاری دادگاه از کشور گریخت. او به دلیل بیماری قلبی از زندان به بیمارستان گریخته بود و پس از آن از بیمارستان متواری شد. دو ماه است که از او خبری در دست نیست. درحالی که پیش از این شهرام جزایری با همین روش از زندان گریخته بود و طی مدتی کمتر از ده روز بازداشت شد. اما از یقیتی خبری نیست و وکیل پرونده نیز به گلوله بسته شده‌است. جریان گروه‌های فشار اقتصادی به دلیل تجربیات سال‌های گذشته در مقابل انواع برخوردها مقاومت می‌کنند. همزمان با اوج گیری حواشی سیاسی جریان‌های موسوم به گروه‌های فشار اقتصادی از طریق انواع روابط خود بیشترین تنش را برای اقتصاد ملی ایران رقم می‌زنند. در حال حاضر لیستی از ۲۰ بدهکار بزرگ بانکی در اختیار بانک مرکزی قرار دارد که به دلایل لابی‌های مختلف امکان برخورد با این بدهکاران نیز مهیا نشده‌است. با توجه به زمان باقی مانده از عمر دولت دوازدهم این شبکه‌های قدرتمند فشار، به سمت ایجاد تنش‌های اقتصادی در اقتصاد کشور پیش می‌روند. از برخی افراد درگیر در واردات خودرو تا شرکت‌های سرمایه‌گذاری به توزیع هرچه بیشتر رانت و همچنین برهم خوردن نظم اقتصادی کشور دل بسته‌اند. اظهارنظرهای تند بابک زنجانی در زندان و دیدارهای متوالی او با برخی افراد صاحب نفوذ سیاسی هم نشانه‌ای دقیق از این فضاست.

 

منتشر شده در سرویس:

گزارش تحقیقی