با کارخانه آنلاین وارد خط تولید کارخانه تک ماکارون شوید

داستان این رشته سر دراز دارد

کد: 13980217393880005

در دسترس نیست

، تهران ، (کارخانه‌آنلاین): سال 1371 وزیر صنعت و معدن وقت نعمت زاده جلسه ای با حضور تولید کنندگان آراد تشکیل داد و اعلام کرد که همسرش در خانه ماکارونی می پخته و او دیده که ماکارونی ترکیه ای است و یک لحظه به این فکر کرده که او وزیر صنعت ایران است و چرا باید در خانه اش ماکارونی خارجی پخته شود...

داستان این رشته سر دراز دارد
خطوط تولید تک ماکارون از بزرگترین و مدرن ترین کارخانه های صنایع غذایی کشور است

در این مجموعه به صورت سالانه 80 تا 100 هزار تن و روزانه 440 تا 450تن (440 تا 450 هزار کیلوگرم) انواع محصول که نزد مردم همگی ماکارونی خوانده می شوند، تولید می شود.

نویسنده:ولی خلیلی

در دوره رکود و کاهش شدید تولید در بیشتر کارخانه های کشور، چیزی که بیشتر از همه می تواند توجه جلب کند، ورود به کارخانه ای است که همچنان تلاش می کند با توام قوا و سه شیف کار را ادامه دهد و کارگرانش به معنی واقعی «مشغول کارند»؛ فقط کافی است به آمارهای تولید آن ها بعد از سه شیف کاری نگاه کنید و به انبار بسیار بزرگ کارخانه بروید تا بخوبی متوجه حجم بالای تولید و کار شوید؛ مدیرکارخانه با لبخندی که روی لب دارد، می گوید: « در تک ماکارون تولید24 کار ساعت است، روزانه 440 تا 450تن (440 تا 450 هزار کیلوگرم) انواع محصول تولید می شود.»

بیشتربسته های ماکارونی که در بازار وجود دارد و به فروش می رسد 500 گرمی است و با یک حساب سرانگشتی می توانید متوجه شوید که در کارخانه تک ماکارونی روزانه به صورت متوسط حدود 880 هزار بسته ماکارونی تولید می شود. عددی که اگر با سرانه مصرف هر ایرانی در سال که 7 کیلوگرم است ( که بسیار پایین تر از سرانه جهانی است) مقایسه کنید متوجه می شوید در این کارخانه روزانه برای مصرف سالانه بیش از 62هزار ایرانی، ماکارونی تولید می شود.البته مدیرکارخانه می گوید باید فرهنگ سازی شود تا مصرف مارکارونی در کشور بالا برود زیرا غذای کاملی است که در بسیاری از کشورها مصرف سرانه آن بیشتر از 200 کیلوگرم است.

از دور و ابتدای بلوار منتهی به کارخانه بیشترین چیزی کهخود نمایی می کند هیبت غول آسای سوله های بزرگ و تجهیزات است که با ده ها متر ارتفاع سر به آسمان برده اند؛ هرچه به ورودی کارخانه نزدیک تر می شوید علاوه بر دیدن بخار آبی که از دودکش ها سرما را می شکافند و به بیرون پرواز می کنند؛ این تجمع تعداد زیاد کامیونهای بزرگاست که چشمتان را می گیرد؛ تعدادشان از 20 هم عبورمی کند و همگی پشت هم صف کشیده و ردیف شده اند تا اجازه ورود بگیرند و بار گندمشان را برای تبدیل شدن به محصولات دیگر خالی کنند. ساعت 8:30 دقیقه صبح است و همچنان به تعداد کامیون های گندم اضافه می شود و البته در جهت مقابل هر چند دقیقه کامیون های اسکانیا بزرگ را می توان دید کهاز دربزرگ مجموعه بارزده، خارج می شوند.

تک ماکارون کارخانه ای است که به جز واحد صنعتی آرادداران ( کارخانه آردی که درکنار کارخانه احداث شده) 14 هکتار وسعت دارد و یکی از نخستین واحدهای تولید ماکارونی درکشور محسوب می شود. ساخت این مجموعه 22 سال ( 6 شهریور سال 1373) پیش کلید خورد و اولین محصولاتش به گفته مدیرکارخانه در سال 1377 یعنی 18 سال پیش وارد بازار شد و حالا به صورت میانگین 22 تا 27 درصد سهم مصرف بازار داخل را در اختیار دارد و به صورت سالانه و میانگین 80 تا 100 هزار تن انواع محصول ( ماکارونی، لازانیا، اسپاگتی و...) تولید می کند. به گفته مدیرکارخانه اعضا خانواده صادقیان که سهامداران اصلی این مجموعه هستند باتوجه به اهمیتی که برای تولید محصولات باکیفیت قائل اند، چندسال بعد از راه اندازی واحدتولید ماکارونی برای تامین آرد مورد نیازمجموعه؛ کارخانه آردداران را نیز در کنار کارخانه تک ماکارون راه اندازی کردند، کارخانه ای که حالا با تولید روزانه 1000 تن آرد خود به یکی از بزرگ ترین تولید کنندگان آرد کشور تبدیل شده است و روزانه 420 تا 430 تن آرد مورد نیاز کارخانه تک ماکارون را هم تامین می کند.

همسر وزیر صنعت و پخت ماکارونی

رد راه اندازی کارخانه های بزرگ تولید ماکارونی در کشور همچون تک ماکارون را باید تا آشپرخانه منزل وزیر صنعت و معدن ( محمد رضا نعمت زاده) در سال های ابتدایی دهه 70،دنبال کرد. احمد صادقیان مدیرعامل کارخانه تک ماکارون داستان راه اندازی این کارخانه و ورود خانواده اش به صنایع غذایی را این گونه تعریف می کند:« سال 1371 وزیر صنعت و معدن وقت جلسه ای با حضور تولید کنندگان آراد و صنایع مرتبط تشکیل داده بود و در آن اعلام کرده بود که همسرش در خانه ماکارونی می پخته و او دیده که ماکارونی ترکیه ای است و یک لحظه به این فکر کرده که او وزیر صنعت ایران است و چرا باید در خانه اش ماکارونی خارجی پخته شود؛ پس جلسه را تشکیل داده تا به شرکت ها پیشنهاد دهد پا پیش بگذارند و کارخانه تولید ماکارونی راه اندازی کنند. مرحوم پدرم دوستی داشت که در جلسه حاضر بود و موضوع را با ما درمیان گذاشت و همین جرقه ای زد برای اینکه نخستین کارخانه را راه اندازی کنیم؛ اول کار یادم هست که 36 درصد سهام از آن ما بود و 4 گروه بودیم ولی در سال های بعد کل سهام را خریداری کردیم و مالک کارخانه شدیم.»

واحد صنعتی که کارش را با خریداری و نصب دو خط تولید سوئیسی از کارخانه بولر شروع کرد ولی باتوجه به استقبال مشتریان و بازار به فکر توسعه و اضافه کردن خطوط دیگر افتاد. مدیرکارخانه می گوید:« سال های 1382 و 1383 به ترتیب دو خط ساخته شده از سوی کارخانه بولر سوئیس را به مجموعه اضافه کردیم و سال های 1386 و 1378 هم دو خط دیگر که ساخت کارخانه فاوا ایتالیاست وارد و راه اندازی کردیم تا خطوط تولیدمان به 6 خط برسد، البته هم اکنون فضای مناسب برای راه اندازی دو خط دیگر را نیز داریم که در آینده شاید در این زمینه هم گام برداریم به خصوص درصورت فراهم شدن فضای افزایش صادرات.»

درحال حاضر علاوه بر فروش دربازار داخل هر ساله بخشی از تولیدات این کارخانه ( سال گذشته 14 هزار تن) نیز به کشورهای مختلف از جمله کشورهای آسیای میانه، حاشیه خیلج فارس، عراق افغانستان، آفریقای جنوبی و حتی استرالیا صادر می شود. امکانی که به گفته مسئولان این کارخانه باتوجه به کیفیت محصولات می تواند افزایش پیدا کند ولی تنها مشکل عدم حمایت های دولت و قیمت تمام شده بالاست که امکان رقابت را با تولیدات کشورهایی همچون ترکیه و ایتالیا که از حمایت های دولتی برخوردار هستند، سخت و در برخی از بازارها غیرممکن می کند.

یک کارخانه ماکارونی چگونه مدیریت می شود؟

مدیرکارخانه مرد میان سال و جا افتاده ای است که 12 سال است این مسئولیت را برعهده دارد؛ در واقع او از نیمه راه به این مجموعه پیوسته ولی باتوجه به تجربه های پیشینش توانسته در این مجموعه موفق ظاهر شود. او فارغ التحصیل برق الکترونیک است و می گوید مهم ترین اصل در کارخانه نظم و همکاری است؛ فضایی که همه در آن احساس کنند یک خانواده هستند و با یک هدف برای توسعه کار و تولید محصول با کیفیت تلاش می کنند. او که هر روز از صبح زود در کارخانه حاضر است می گوید:« واحد فروش کارخانه و هیات مدیره برای هر سال یک برنامه تولید پیش بینی می کند و بعد این برنامه در ماه پیاده و تقسیم بندی می شود و در نهایت کارخانه نسبت به آن برنامه کاری اش را تعریف می کند. کارگران ما اینجا شبانه روز مشغول کار هستند و خطوط تولید به جز ایامی که تعمیرات خاصی وجود داشته باشد، هیچگاه نمی خوابند، بنابراین یک نظارت تمام مدت روی کارها باید باشد تا همه چیز دقیق پیش برود. من در کارخانه با مدیران بخش تولید، کنترل کیفیت و انبار هر روز جلساتی را بین ساعت های 7:30 تا 8:30 دارم تا درباره کار روزانه، کیفیت محصولات و... صحبت کنیم و برنامه روزانه کار را هماهنگ کنیم. همچنین به صورت هفتگی هم با مدیران همه واحدها جلسه ای داریم تا روی مسائل و مشکلات احتمالی کار و تعمیرات خطوط و... گفت و گو داشته باشیم. درواقع برای رسیدن به نتیجه بهتر کار، در این مجموعه همیشه با همکاران و مدیران واحدهای مختلف جلسه و هم فکری داریم تا بتوانیم کار را خوب پیش ببریم و جلوی بروز مشکل را بگیریم یا آن را به خوبی مدیریت کنیم.»او با اشاره به دسته ای از ماکارونی ها که روی میزش جای گرفته است، می گوید: « اتفاقا چند دقیقه قبل هم جلسه ای با مدیران تولید داشتیم و روی نمونه های تولید و کیفیتشان بحث می کردیم که این ماکارونی ها هم نشانه همان است. من معتقدم کار کارخانه باید درست مثل عقربه های ساعت؛ دقیق، منظم و هماهنگ پیش برود تا بهترین نتیجه حاصل شود.»

از آرد تا خط تولید

کامیون بزرگ اجازه ورود می گیرد، روی باسکول می رود و بعد کمی جلوتر روی سکویتخلیه قرار می گیرد، سکویی که زیر آن فضای مشبک خالی انبار قرار دارد، کارگری که روپوش مخصوص پوشیده و روی صورت و بینی اش را با ماسک بزرگ پوشانده به راننده کامیون با دست جهت می دهد و در نهایت وقتی انتهای کامیون درست روی بخش ابتدایی فضای مشبک آهنی انبارزیر زمینی قرار گرفت، بلند به او می گوید:« خب» که یعنی ماشین را خاموش کند و آماده برای خالی کردن بار شود. کارگر با میله بزرگی که در دست دارد به میله هایی که در کانتینر پشت کامیون را بسته نگهداشته اند،ضربه می زند و بعد از چند حرکت موفق می شود تا کم، کم در را باز کند، فضایی که هرچه بیشتر باز می شود، گندم زیادتری از آن خارج می شود و روی فضای شبکه ای آهنی می ریزد. کارگر در پشت کانتینر کامیون را به صورت کامل باز می کند و همزمان با سرعت گرفتن خروج دانه های گندم و غباری که در فضا بلند می شود به راننده با دست اطلاع می دهد تا اهرم باز پشت کامیون را بالا ببرد تا گندم ها سریع تر خالی شوند؛سرعت خروج گندم ها بیشتر می شود و همزمان با سرعت بیشتری هم گندم ها از بین شبکه های آهنی به داخل سیلوهای انبار راه پیدا می کنند. گندم هایی که ابتدا باتوجه به نوع دسته بندی شده و سپس در مجموعه صنعتی آردداران به انواع آراد تبدیل می شوند و بخشی از آن هم به صورت روزانه با لوله هایی که بین این مجموعه و کارخانه تک ماکارون قرار گرفته به آن جا فرستاده می شوند. آرادی که البته از نوع خاصی از گندم که به دورم ( گندم سخت با پروتین بالا ) مشهور است تولید می شود و درصنایع ماکارونی سازی استفاده دارد.

نخستین بخش خط تولید ماکارونی را در کارخانه میکسرها تشکیل می دهند، دستگاه هایی که آرد تولید شده از گندم دورم که به آن سمولینا هم گفته می شود را با انواع موادی همچون پروتین، املاح، گلوتن و... ( بسته به نوع محصول و برنامه خط تولید) مخلوط می کنند. در واقع در این مخلوط کن های صنعتی بزرگ ماده اولیه لازم برای تولید انواع محصولات آماده می شود و پس از این مرحله به سمتخطوط اصلی تولید می رود.

اتاق کنترل و بوی ماکارونی پخته

مغز این کارخانه اتاق کنترل است، اتاق مستطیل شکل و کشیده ای که سرورهای بزرگ و چند کامپوتر در آن قرار گرفته و مهندسان با لباس های یک دست آبی پشت آن ها نشسته اند و هر کدام در حال کنترل یکی از خطوط تولید هستند؛ خطوطی که درست رو به روی آن ها و پشت شیشه های شفاف بزرگ قرار دارند، روی مانیتور هر کدام از این کاربران می توان حالت شماتیک هر خط را دید و روند تولید را کنترل کرد و یا دستورات لازم را برای شروع و توقف کار را داد. برای ورد به سالن باید از جلوی کامپیوترها عبور کنید و در شیشه ای مجموعه را پشت سر بگذارید.

در سالن شماره یک کارخانه تک ماکارون 4 خط اصلی کنار هم نصب شده است و بین خطوط راهروهای طولانی وجود دارد که انتهای آن ها را به سختی می توان دید، دالان هایی که برای رسیدن به انتهای آن ها باید 3،4 دقیقه از کنار دستگاه ها و خط تولید راه بروید، دقیقه هایی که همه داستان تولید انواع ماکارونی هم در آن ها اتفاق می افتد؛از آرد مخلوط شده ای که وارد خط می شود تاانواع محصولاتی که در انتهای خط وارد بسته ها می شوند؛ از مارکارونی و اسپاگیتی گرفته تا لازانیا و.. که داخل بسته ها جا خوش می کنند و برای رفتن به انبار کارتن می شوند.

برای تولید ماکارونی در کارخانه تک ماکارون روزانه 420 تن آراد و 80 هزار لیتر آب مصرف می شود.

نکته مهم در کارخانه تولید انواع محصولاتی که همگی آن ها را ماکارونی می خوانیم این است که خطوط به بلند و کوتاه تقسیم بندی می شوند؛ یعنی انواع مارکاونی، اسپاگتی، لازانیا و... که 26 سانتینتر طول دارند در خطوط بلند تولید می شوند و آن چیزی که ما در ایران به عنوان ماکارونی های شکلی می خوانیم در خطوط کوتاه آماده می شوند که معمولا از دو میلیمتر تا 5 میلیمتر قطر دارند. در کارخانه تک ماکارون هم اکنون 4 خط تولید محصولات بلند و 2 خط تولید محصولات کوتاه وجود دارد ( چهار خط تولید کارخانه بولر سوئیس در یک سالن و دو خط تولید شرکت فاوا ایتالیا در سال دوم قرار گرفته اند.)

با ورود به سالن اصلی و خطوط تولید اولین چیزی که توجه شما را جلب می کند بوی ماکارونی دم کرده است، بویی که تمام فضای بسیار بزرگ سالن را گرفته، اگر برای لحظه ای چشمانتان را ببنید و فراموش کنید که در کارخانه هستید، حتما تصور خواهید کرد که در خانه نشسته اید و شام مارکارونی دارید و حالا مادر یا همسرتان مشغول دم کردن ماکارونی است؛ بویی که اگر اهل ماکارونی باشید، شما را مست خواهد کرد. برای بهتر دیدن خط و مراحل تولید بهتر است از نرده بان ابتدای راهروهاکه بین خطوط قرار گرفته اند بالا بروید تا تصویر بهتری از کل فضای سوله و تولیدداشته باشید؛ در لحظه اول آن چیزی که می بینید تجهیزات و ماشین آلات بزرگ و کوچک بسیاری است که در کنار هم ردیف شده اند تا در نهایت خط را تشکیل دهند و آرد را تبدیل به ماکارونی کنند. با قرار گرفتن روی بخش ابتدایی خط با مراحل کار هم بهتر آشنا خواهید شد زیرا نخستین مرحله شروع کار برای تولید انواع محصولات از این جا کلید می خورد، جایی که آردهای ترکیب شده با مواد مختلف به خط تولید وارد می شوند و بعد برای تبدیل شدن به خمیر در محفظه هایی به آن ها آب ( 145 درجه با فشار 4.5 اتمسفر) اضافه می کنند و همچون خمیرنانوایی آن را داخل همزن های بزرگی می ریزنند که پره هایش دائم در حال چرخیدن است. پس از درست شدن خمیر حالا نوبت به عبور آن از زیر غلتک های بزرگ است تا صاف و آماده برای تبدیل شدن به انواع محصولات شوند.

در خطوط تولیدی کارخانه بسته به اینکه خط مخصوص تولید انواع محصولات بلند و یا کوتاه باشد، قالب هایی وجود دارد که در واقع آن ها شکل و برش به محصولات می دهند و کارگران کارخانه پیش از شروع به کار خط بسته به نوع سفارش و برنامه ریزی تولید این قالب ها را روی خطوط می بندند؛ مثلا در سالن شماره یک کارخانه تک ماکارون روی خط یک قالب تولید لازانیا بسته شده است، خط دوم اسپاگتی تولید می کند، خط سوم مشغول آماده کردن سفارش های ماکارونی است و خط چهارم نیز ماکارونی صدفی می زند.

با نزدیک شدن به دستگاه ها در ابتدای خط می توانید مراحل تولید و شکل گیری انواع محصولات را ببینید. مثلا روی خط سوم کارخانه فضای مستطیل شکلی وجود دارد که وقتی به داخل آن نگاه می کنید از بالا رشته های ماکارونی را می بینید که کم، کم بریده می شوند و در کنار هم قرار می گیرند تا ادامه مسیر دهند؛ حالا نوبت به حرارت دیدن ( حداکثر 80 درجه) است و پس از آن باید محصولات سرد و خشک شوند تا آب از داخل آن ها بیرون کشیده شود و سطح و مغز آن یکسان تولید و البته جلوی ترک خوردنشان هم گرفته شود. با پایان این مرحله دیگر محصول آماده شده استتا با دستگاه های اتوماتیک و کمک کارگران بسته بندی و کارتن شود. کارتن هایی که بعد از چک شدن نهایی روی تسمه نقاله قرار می گیرند و راهی انبار بزرگ پشت سوله خط تولید می شوند.

با ورد به انبار تازه متوجه می توانید می شوید تولید روزانه 440 تن ماکارونی یعنی چی؟ و نگهداری این میزان تولید تا بار زدن و فرستادن به بازارهای مختلف نیازمند چه فضای بزرگی است؛ بیشترین کارگران کارخانه تک ماکارون بدون شک در این بخش کار می کنند؛ تصویری که از روی سکوی ورودی به انبار دیده می شود؛ سالن بسیار بزرگ با صدها قفسه آهنی است که خود راه روها و دالان های بزرگی را درست کرده اند و بین آن ها کارگران و لیف تراک هایشان دائم مشغول بالا و پایین کردن کارتن ها هستند. از یک طرف کارتن هایی که از داخل خط وارد می شوند و تولید جدید هستند دسته بندی و برچسب تولید و انبار می خورند و با کمک راننده های لیف تراک داخل قفسه ها جای می گیرند و از سوی دیگر و باتوجه به سفارش فروش لیف تراک هایی وجود دارند که راننده های آن ها با مهارتی بسیار بالا، کارتن ها را از داخل قفسه ها بیرون می کشند و به سمت در خروجی انبار برای بار زدن روی سکو می برند. بیش از 10 کارگر روی سکو ایستاده اند و بعد از پایین گذاشتن بارها از لیف تراک ها، کار را شروع می کنند؛ اول نوبت کسی است که نوار چسب بزرگ در دست دارد و دور کارتن ها را با چسب محکم می کند تا ضربه نخورند و بعد نوبت چند کارگر است که آن ها را وارد کامیون هایی کنند که در کانتینرهای خودشان را باز گذاشته اند و منتظر اتمام کارند تا به سمت مقاصد مختلف در تهران و شهرهای دیگر حرکت کنند. یکی از کارگران که روی سکو ایستاده می گوید: شاید باور نکنی ولی اگر ماکارونی هایی که هر روز از اینجا خارجی می شود را به هم متصل کنیم با آن ها بتوانیم روزی چندین و چند بار دور کره زمین را دور بزنیم و و بپوشانیم.»

اسپاگیتی که ماکارونی صدایش می کنیم

رایج ترین اشتباهی که درباره انواع محصولاتی که ما در ایران همه آن ها را ماکارونی می خوانیم، این است که آن چیزی که به آن ماکارونی می گوییم و از رشته های بلند تو پر تشکیل شده است نه ماکارونی که اسپاگتی است؛ البته در ایران انواع ماکارونی اصل هم در کارخانه ها تولید می شود ولی کمتر مورد مصرف قرار می گیرد. تفاوت اصلی ماکارونی با اسپاگتی در تو خالی و پربودن رشته هاست؛ در واقع ماکارونی رشته های توخالی است و اسپاگتی رشته های بلند توپر. طول رشته های اسپاگتی و ماکارونی البته ثابت است و هر دو 26 سانتیمتر هستند. همچنین نکته مهم دیگر این است که تمام انواع آن چه ما به آن در کشورمان می گوییم ماکارونی شکلی برای خود نامی دارد مثلا پاستا، لینگوینی ( ماکارونی های مته ای شکل)، شل ( ماکارونی های صدفی) و...

داستان این رشته سر دراز دارد

منتشر شده در سرویس:

کارخانه دار