صنایع خودروسازی منابع دولت را می‌بلعند

سرمایه‌سوزی ملی

کد: 13980216393820005

در دسترس نیست

، تهران ، (کارخانه‌آنلاین): یک شهروند طبقه متوسط ارمنستان برای خرید یک دستگاه هیوندای مدل سال با دریافت 50 درصد وام و پس‌انداز نیمی از درآمد ماهیانه‌اش می‌تواند بعد از 40 ماه سوار این خودرو مدرن روز شود

سرمایه‌سوزی ملی
نمونه‌ای از تولیدات داخلی

براساس متوسط درآمد ماهیانه 2 میلیون و 500 هزار تومان، هر شهروند ایرانی برای خرید خودروی مانند پژو 207 اتومات نیاز به پس انداز حداقل نیمی از درآمدش برای مدت 144 ماه را دارد.

بهراد مهرجو

«بنز استیشن مدل 2002 فروشی. قیمت: 4 هزار و 8 دلار.»، «بنز کلاس جیپ مدل 2016 قیمت برای فروش:76 هزار دلار.»، «هیوندای مدل 2018 قیمت برای فروش 20 هزار دلار.» ارمنستان یکی از نزدیک‌ترین همسایه‌های فرهنگی و جغرافیایی ایران به شمار می‌آید. کشوری با 3 میلیون نفر جمعیت که طی 20 سال گذشته دو درگیری طولانی با ترکیه برسر نسل کشی ارامنه و آذربایجان در مورد یک منطقه پرحاشیه را از سرگذرانده و پس از تحولات سیاسی یکسال قبل، به ثبات نسبی رسیده‌است. متوسط نرخ تورم آنها بین 1 تا 2 درصد در نوسان است. نرخ تورم ماهیانه هم به طور معمول عددی کمتر از یک درصد برآورد می‌شود. آنها طی چند سال گذشته با کاهش نسبی ارزش پول ملی مواجه بوده‌اند ولی این حتی این اتفاق هم قدرت خرید شهروندان ارمنی را چندان کاهش نداده‌است. میزان متوسط درآمد آنها ماهیانه 500 دلار است و متوسط قیمت ملک در نقاط مناسب شهر ایروان هم نزدیک به یک هزار دلار برآورد می‌شود. بانک‌های ارمنستان و بانک‌های بین‌المللی مستقر در این کشور برای خرید ملک و انواع کالاهای ضروری مصرفی مانند خودرو وام‌هایی با نرخ بهره متوسط 4 تا 9 درصد و میزان حداقلی 50 درصد قیمت کالا را پرداخت می‌کنند. براین اساس یک شهروند طبقه متوسط ارمنستان برای خرید یک دستگاه هیوندای مدل سال با دریافت 50 درصد وام و پس‌انداز نیمی از درآمد ماهیانه‌اش می‌تواند بعد از 40 ماه سوار این خودرو مدرن روز شود. آنها برای واردات خودرو تعرفه 32 درصدی را در نظر گرفته اند و همین تعرفه هم بارها از سوی شهروندان ارمنی مورد نقد قرار گرفته‌است. شهروندان ارمنی تا چند دهه قبل تحت سلطه کمونیست بودند. تویوتاهای مدل 1960 همچنان در خیابان‌های ایروان تردد دارد و پیرمردهایی که عاشق نظم کمونیستی هستند، میلشان به تغییر خودرو نرفته‌است. از میراث کمونیست همین خودروها و ساختمان‌های عظیم برجایی مانده و شهر دیگر هیچ نشانی از روزگار قدیم ندارد. تنها چند کیلومتر دورتر موقعیت زندگی شهری تغییر می‌کند. به طور متوسط سالیانه 700 هزار شهروند ایرانی به ارمنستان سفر و انواع مدل‌های لوکس جدید خودرو را کرایه می‌کنند. سواری با بنز کلاس جیپ و حتی مدل‌های تشریفاتی هم برای یک روز به طور متوسط 50 هزار درام یعنی معادل روزانه یک میلیون و 500 هزار تومان آب می‌خورد. اما میزان رجوع ایرانی‌ها برای سواری با این خودروها چنان افزایش یافته که مدیران شرکت‌های کرایه دهنده این خودروها همگی زبان فارسی آموخته‌اند. موقعیت در ترکیه، گرجستان و حتی بلاروس هم به عنوان مقاصد سفرهای کاری و تفریحی ایرانی‌ها تقریبا مشابه است. تعرفه 120 درصدی واردات خودرو و انواع محدودیت‌ها برای انتقال خودروهای خریداری شده در کشورهای دیگر مانند ارمنستان، آذربایجان و ترکیه به ایران موجب شده تا شهروندان ایرانی بخش مهمی از منابع ارزی کشور را سالیانه صرف حضور در آنسوی مرزها برای بهره‌مندی از انواع مزیت‌های چند روز زندگی در کشورهای در آستانه توسعه کنند.

براساس متوسط درآمد ماهیانه 2 میلیون و 500 هزار تومان، هر شهروند ایرانی برای خرید خودروی مانند پژو 207 اتومات نیاز به پس انداز حداقل نیمی از درآمدش برای مدت 144 ماه را دارد. این درحالی است که طی همین زمان قیمت پژوه 207 تغییری پیدا نکند. طی شش ماهه گذشته وضعیت فروش صنایع خودروی در بازار آزاد به شکلی درآمده که فعالیت لیزینگ‌های خودرو با نرخ سودهای 20 درصدی را هم غیراقتصادی کرده است.اما دقیقا در ایران چه خبر است و در صنعت خودرو چه می‌گذرد؟

مردم پول دارند و خرید می‌کنند؟

گفته می‌شود اگر صنایع خودروسازی داخلی روزانه 10 هزار خودرو هم تولید کنند، بازهم صف خرید ایجاد می‌شود. بیش از یک میلیون نفر در انتظار نوبت خودرو هستند و نمونه‌های خارجی وارداتی هم با قیمت‌های حداقل 4 برابر نرخ واقعی در بازار فروخته می‌شوند. این میزان تقاضا در اقتصاد ایران بی‌سابقه بوده‌است. پیش‌بینی صندوق‌بین‌المللی پول نشان می‌دهد رشد نقدینگی امسال به عدد 32.2 درصد می‌رسد. تنها تهرانی‌ها طی یکسال بیش از 25 هزار میلیارد تومان انواع مالیات پرداخته‌کرده‌اند. این عدد که رشد 33 درصدی را در قیاس با سال پیش‌تر داشته، خبر از موقعیت درآمدی قابل توجه شهروندان پایتخت دارد. میزان سپرده‌های بانکی هم طی همین دوره زمانی رشد 30 درصدی را تجربه کرده‌است و حتی سپرده‌های بدون دریافت سود بانکی هم از رقم 250 هزار میلیارد تومان عبور کرد. این اطلاعات نشان می‌دهد همچنان بخشی از شهروندان ایرانی به منابع مالی کافی دسترسی دارند. این گروه تلاش می‌کنند در بازارهای مختلف حضور داشته‌باشند. سرمایه‌گذاری در بازار خودرو طی یکسال بیش از 50 درصد سود به همراه داشته‌است. این عدد بعد از بازار طلا، ارز و مسکن در رتبه چهارم قرار می‌گیرد. درحالی که خودرو به عنوان کالایی مصرفی تلقی می‌شود. به گفته دبیر انجمن واردکنندگان خودرو بیش از 8 هزار میلیارد تومان خودروی وارداتی در گمرکات کشور خاک می‌خورد که در صورت ورود به بازار به سرعت امکان فروش پیدا می‌کنند. برآوردهای او تایید می‌کند 15 هزار دستگاه خودرو خارجی در گمرکات کشور باقی مانده‌است. در همین دوره زمانی قیمت خودروهای موجود در بازار به دلیل عرضه کم، روند صعودی به خود گرفته و به وضعیت پیچیده صنعت خودروسازی دامن زده‌است.

 

تهرانی‌ها بازار خودرو را برهم زدند؟

گفته می‌شود بخش مهمی از تحولات بازار خودروی کشور تحت تاثیر وضعیت تهران قرار دارد. به طوری که بیش از نیمی از تقاضا در استان تهران قرار گرفته است. آمارهای رسمی نشان می‌دهند سال گذشته تنها در تهران 365 هزار و 961 خودرو شماره‌گذاری شده که در قیاس با یکسال قبل‌تر 13.3 درصد رشد داشته‌است. این اتفاق دقیقا در روزهایی رخ داده که صنایع خودروسازی با کاهش عرصه همراه بوده‌اند. گزارش سازمان توسعه تجارت تایید می‌کند میزان واردات قطعات خودرو طی سال 97 نزدیک به 39 درصد افت داشته‌است. طی همین دوره زمانی تولید خودرو هم با کاهش 38 درصدی همراه شد و به رقم 955 هزار و 923 دستگاه رسید. این در حالی است که میزان تولید خودرو در سال 96 معادل یک میلیون و 535 هزار و 756 دستگاه بوده است.

تولید انواع سواری در سال گذشته با کاهش 38.2 درصدی معادل 891 هزار و 786 دستگاه بوده‌است. در همین دوره زمانی ایران خودرو با کاهش 40 درصدی تولید همراه بوده‌است. این گروه طی یکسال 425 هزار و 824 دستگاه خودرو روانه بازار کرد درحالی که سهم ایران خودرو بیش از 60 درصد بازار ایران است. همزمان میزان تولید گروه سایپا هم 37 درصد کاهش یافت و آنها نیز 420 هزار و 324 دستگاه خودرو به بازار فرستادند.

این اطلاعات تایید می‌کند صنایع خودروسازی طی ماه‌های آینده هم با کاهش میزان عرضه مواجه خواهند بود. در این موقعیت احتمال رشد دوباره قیمت خودرو بازهم وجود دارد.

 

صنایع خودروسازی به جان منابع ملی افتاده‌است؟

صنایع خودروسازی تنها موقعیت بازارهای مالی را برهم نریخته‌اند به طوری که وضعیت تولیدات آنها موقعیت اقتصاد سیاسی کشور را هم تحت تاثیر قرار داده‌است. دولت سالیانه 100 هزار میلیارد تومان تنها برای تامین یارانه بنزین هزینه می‌کند. جمع یارانه گازوئیل، گاز و برق نیز این عدد را به 800 هزار میلیارد تومان می‌رساند. این رقم 16 برابر درآمدهای نفتی سال 97 ارزیابی می‌شود. صنایع خودروسازی معتقدند به دلیل فشار تحریم‌ها امکان تولیدات کم‌مصرف و متناسب با وضعیت مالی کلان کشور را پیدا نکرده‌اند. برهمین اساس آنها سالیانه نزدیک به یک میلیون دستگاه خودروی جدید روانه بازار می‌کنند که بخشی از درآمدهای ارزی کشور را می‌بلعد. برآوردها نشان می‌دهد 49 درصد مردم ایران از خودروهای شخصی بهره‌مند هستند و این گروه دارایی‌های کشور را در اختیار گرفته‌اند. دولت و حتی بخشی از جامعه روشنفکری کشور نگران تاثیرات افزایش قیمت سوخت بر معاش شهروندان و بخصوص افرادی است که از خودرو به عنوان ابزار کار استفاده می‌کنند. آمارها نشان می‌دهد در تهران 79 هزار مورد از جمع بیش از 5 میلیون خودروی شخصی به شبکه تاکسیرانی تعلق دارد. این عدد با جمع مسافربرهای شخصی در تهران و شهرستان‌ها به عدد کمتر از 800 هزار مورد می‌رسد. با این حال بخش مهمی از منابع ارزی و ریالی دولت طی سال هزینه تامین نیازهای 50 درصد جمعیت شهرنشین و کمتر از یک دهم درصد از جمعیت دارندگان خودروهای مسافری و تاکسی می‌شود. همزمان خودروسازان نیز تغییر در شیوه تولید خود ایجاد نمی‌کنند. براساس طرح نیمه کارمانده دولت قرار بود، قیمت سوخت برای 60 لیتر براساس هر لیتر یک هزار تومان محاسبه شود و در برای بنزین آزاد به رقم 2 هزار 500 تومان در فاز اول و 5 هزار تومان در فاز دوم برسد. این طرح طی یکسال گذشته بارها مورد بررسی قرار گرفته و اصلی‌ترین مراجع تصمیم‌گیری نیز آن را تایید کرده‌اند ولی نگرانی دولت از بازخورد اجتماعی اجرای طرح افزایش قیمت سوخت، همچنان اجازه اصلاحات اقتصادی را نمی‌دهد. همزمان با توجه به بحران‌های ناشی از تحریم‌ها، مبادی ورودی بنزین و ارز به کشور به شدت تنگ شده‌است. در صورتی که این وضعیت ادامه پیدا کند دولت برای تامین بنزین ( منهای تولید بنزین در داخل) دچار بحران جدی می‌شود. پیش از اتمام پروژه ستاره خلیج فارس روزانه 13 میلیون لیتر بنزین به کشور وارد می‌شد. طی ماه‌های گذشته نیز میزان مصرف بنزین به طور متوسط روزانه 9 درصد رشد داشته‌است. رکوردهای فرودین ماه در میزان مصرف بنزین که از مرز روزانه 100 میلیون لیتر عبور کرد، نگرانی‌های جدی در مورد آینده تامین سوخت را رقم زده‌است. پیش‌بینی دولت برای سال جاری عدم واردات بنزین است و حتی در لایحه بودجه نیز هیچ رقمی برای واردات در نظر گرفته نشده‌است. اما میزان مصرف روزانه در فرودین ماه به میزان 8 میلیون لیتر از حجم تولید کشور کمتر بود. در صورت ادامه این روند، کشور به واردات بنزین هم نیازمند می‌شود و نگرانی‌ها در مورد تامین منابع ارزی برای این واردات هم ابعاد تازه‌تری به خود می‌گیرد.

 

طی یکسال آینده و با اوج گیری تحریم‌ها، امکان واردات قطعات خودرو و عقد قراردادهای همکاری جدید میان خودروسازان داخلی و خارجی وجود ندارد. صنایع خودرو و قطعه‌سازی برای ادامه کار خود به بیش از 16 هزار میلیارد تومان منابع نیاز دارند. همزمان افزایش قیمت خودرو در حاشیه بازار، موجی از فسادهای پنهان در شبکه توزیع را رقم زده و گفته می‌شود که برخی افراد فعال در این صنعت هم درگیر آن شده‌اند. در این موقعیت پیچیده، منافع گروهی به رشد قیمت خودرو گره خورده و موقعیت کلان خودروسازان هم اجازه تغییر این پازل را نمی‌دهد. این منظومه پیچیده طی سال 98 موقعیتی خطرناک به خود می‌گیرد.

 

 

 

 

منتشر شده در سرویس:

گزارش تحلیلی