آزادسازی نرخ ارز چه اتفاقاتی به همرا دارد؟

ارز آزاد می شود؟

کد: 13980210393740005

در دسترس نیست

، تهران ، (کارخانه‌آنلاین): بحران بزرگ دولت ارز نیست بلکه دلار کاغذی است. دولت به میزان کافی ارز صادراتی در اختیار دارد ولی این ارزهای صادراتی به صورت کاغذی به بازار تزریق نمی شود

ارز آزاد می شود؟
ارز آزاد می شود؟

85 درصد فعالان اقتصادی که به تازگی در نظرسنجی اتاق تهران شرکت کرده اند، قواعد بانک مرکزی را مهمترین مانع کارشان می دانند

بهراد مهرجو

شش سال زمان برد تا دولت بالاخره یکی از پیشنهادات در مورد نرخ ارز را در دستور کار قرار داده است. شش سال قبل اقتصاددانانی مانند مسعود نیلی پیشنهاد داده بودند روزانه 5 تومان به قیمت نرخ ارز اضافه شود و در نهایت بعد از یکسال نرخ ارز رسمی و بازار یکسان و رانت ارزی از میان برود. عقلای دولت در نگرانی واکنش های احتمالی اجتماعی حاضر به پذیرش این پیشنهاد نشدند و رشد روزانه 5 تومانی را مترادف شورش های توده ای قلمداد کردند. این ایده شش ماه اجرایی شد و در آخرین روزها پیش از جهش ناگهانی نرخ ها، نرخ دلار رسمی و بازار به نزدیکترین فاصله رسیده بود به طوری که بسیاری از واردکنندگان ترجیح می دادند به جای مجادله با دولت یکراست سراغ بازار آزاد بروند و ارزشان را تامین کنند. اما پیشنهاد دوم پس از بحران ارزی ارائه شد. در این فرمول به دولت توصیه شد سامانه پرحاشیه نیما را از چرخه خارج کند و امکانی برای عرضه ارز صادرکنندگان به صورت مستقیم فراهم آورد. به زبان ساده یعنی دولت هیچ دخالتی در این موضوع نداشته باشد و اجازه دهد صادرکننده و واردکننده در مذاکرات مستقیم در مورد قیمت نرخ ارز به توافق برسند. این پیشنهاد هم چند ماهی بین جلسات کارشناسی دولت سرگردان ماند و در نهایت رنگ اجرایی به خود نگرفت تا اینکه روزگذشته در محافل خبری بازهم این ایده مطرح شد.

سرنوشت دلار چه شد؟

بحران بزرگ دولت ارز نیست بلکه دلار کاغذی است. دولت به میزان کافی ارز صادراتی در اختیار دارد ولی این ارزهای صادراتی به صورت کاغذی به بازار تزریق نمی شود. تخمین زده می شود کل ارز موجود در بازار بین 18 تا 20 میلیارد دلار باشد درحالی که سال گذشته تنها 10 میلیارد دلار ارز 4200 تومانی در روش توزیع دولتی دود شد و به هوا رفت. گفته می شود پس از 9 ماه این ارزها هنوز به کشور بازنگشته است. حتی بخش مهمی از ارزهای در اختیار شرکت پتروشیمی و فولادی هم همچنان راهی به خزانه دولت نیافته است. برآورد تخمینی نشان می دهد که منابع ارزی ایران در آنسوی مرزها به رقم 55 میلیارد دلار رسیده است اما قطع همکاری میان بانک های خارجی و ایران موجب شده تا هیچ روش انتقال کم هزینه ای برای این ارزها پیدا نشود. تحریم های جدید نفتی هم کار را قدری پیچیده تر از قبل کرده است. درحال حاضر مهمترین مصرف دلار به موضوع واردات مربوط است. تحلیلهای کارشناسی نشان می دهد ارز پس از بحران سال قبل از سبد خرید مرد عادی به صورت کالای سرمایه ای خارج شده است. البته هیچ تخمینی در مورد اینکه چه میزان از ارزهای کاغذی موجود در بازار از پس انداز مردم به چرخه مبادلات بازگشته وجود ندارد.

چه اتفاقی قرار است بیافتد؟

این عدد خیلی عجیب است ولی 85 درصد فعالان اقتصادی که به تازگی در نظرسنجی اتاق تهران شرکت کرده اند، قواعد بانک مرکزی را مهمترین مانع کارشان می دانند. این گروه ترجیح می دهند به جای سروکار داشتن با سامانه نیما از روش های دیگری ارز تهیه کنند. روزگذشته هم در خبرها اعلام شد که دولت روندی را پیش می گیرد که فعالان اقتصادی درگیر سامانه نیما نشوند. در این مکانیزم ارز حاصل از صادرات در آنسوی مرزها باقی می ماند. تولیدکنندگان و واردکنندگان می توانند از طریق روابط فردی یا تشکلی با صاحبان ارز وارد مذاکره شوند. آنها ارز را در بازارهای هدف تحویل می گیرند و در ایران با آنها به صورت ریالی تصفیه حساب می کنند. این روش مدتی است که از سوی صنایع کشور درحال اجراست و معمولا صرافی های استانبول و اربیل با دریافت حق الزحمه تمام فرآیند را طی می کنند. این روش به تولیدکنندگان اجازه می دهد که در صف دریافت ارز باقی نماند واحتمالا کالایشان از خط تولید خارج نشود. این مکانیزم دردسرهای اداری را به کمترین سطح می رساند.

قبل از این چه اتفاقی می افتاد؟

شرکت های با عمر کمتر از 9 سال علاقه ای به درگیر شدن با مکانیزم سامانه نیما نداشتند. به همین دلیل همین روش را اجرا می کردند و در صورت صادرات ارزشان را به سامانه نیما ابراز نمی کردند تا برای تامین مواد اولیه بازهم از آنها استفاده کنند. در سوی مقابل صادرکنندگان مدعی بودند که کالایشان را با هزینه ارز بازار آزاد به میزان 14 هزار تومان صادرکرده اند و بنابراین نمی توانند ارز حاصل از صادرات همان کالا را به قیمت نزدیک به 8 هزار تومان در سامانه نیما ابراز کنند. در این فرآیند ارزهای این صادرکنندگان در حساب های خارجی یا نزد صرافان ترکیه ای باقی می ماند و در خریدهای دیگر مورد استفاده قرار می گرفت. تعدادی از این گروه هم با فروش ارز در حاشیه بازار سعی در جبران خسارت های احتمالی داشتند.

دقیقا در بازار چه خبر است؟

وضعیت بازار ارز آرام است. دیروز قیمت ها تحت تاثیر تحولات خارجی و انتشار خبر عبور از سامانه نیما رشد داشت. اما پیش بینی نمی شود که این رشد قیمت پایدار باشد. طی روزهای گذشته بیشترین تعداد مسولان نفتی و سیاسی کشور متعهد شده اند که صادرات نفت به همین شکل باقی می ماند و فرآیند بازگشت ارزهای صادراتی به کشور هم تسهیل می شود. این گزاره هرچند سخت به نظر می رسد ولی در صورت تحقق موقعیت بازار را متزلزل‌تر نمی کند.

ارز تابع اقتصاد ملی می ماند؟

پیش بینی صندوق بین المللی پول نشان می دهد اقتصاد ایران طی سال 2018 و 2019 با احتساب بخش نفت رشد منفی 7.4 درصد و منفی 12.9 درصد خواهد داشت. این درحالی است که نرخ رشد اقتصادی منطقه بین 1.5 تا 3.5 درصد پیش بینی شده است. این عدد نصف رشد اقتصادی جهان است. همین نهاد پیش بینی می کند بهای نفت طی 5 سال آینده بین 60 تا 65 دلار باشد. این اعداد وضعیت اقتصاد ایران را نه تنها نامطلوب که بحرانی نشان می دهد. صندوق بین المللی پول اعلام کرده ترازحسابجاریایراندر روندی نزولی به عدد 5.3 درصد رسیده است. این عدد در سال 2019 برابر با یک بود و در سال 2020 به سمت منفی میا می کند. این اطلاعات تایید می کند که احتمالا روزهای پیش روی برای اقتصاد ایران با دردسرهایی همراه باشد. در این موقعیت وضعیت ارز در بازار هم متفاوت از گذشته خواهد بود.

 

منتشر شده در سرویس:

گزارش تحلیلی