گزارشی از پشت دیوارهای کارخانه فرمند

بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی

کد: 13980207393620005

در دسترس نیست

، تهران ، (کارخانه‌آنلاین): جدای از مراحل اولیه ساخت شکلات که همگی در دستگاه‌های سربسته، پیشرفته و پیچیده صورت می‌گیرد و اصلا تصویری از آن نمی‌توانید ببینید، از زمانی که ماده مذاب قرار است روی قالب‌ها ریخته شود

بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی
بلیتی برای ورود به دنیای کارخانه شکلات‌سازی

مواد اولیه وارداتی بعد از ورود به کارخانه و آزمایش‌های ابتدایی و تایید سلامت به سوله دیگری برده می‌شوند تا کار کلید بخورد. در این مرحله قالب‌های بزرگ کره کاکائو که جامدند آب می‌شوند

نویسنده: ولی خلیلی 
 
«تو این کارخونه شیر هرچیزی رو باز کنی، حتی شیر آب، جاش شکلات بیرون می‌آد!» کارگری که قالب‌های روی هم چیده‌شده سفیدرنگ شکلات را جا‌به‌جا می‌کند و روپوش سفیدرنگ تمیزی شبیه پرستاران به تن دارد با خنده این را می‌گوید و ادامه می‌دهد: «شوخی کردم بابا! دیگه این‌قدر هم همه‌چیز اینجا کارتونی نیست.» البته او راست می‌گوید؛ اگر تصویر ذهنی و انتظارتان از کارخانه شکلات‌سازی سکانس‌های فیلم «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» است، خیلی مسیر را اشتباه آمده‌اید، اینجا نه خبری از حوض شکلات هست که با شیرجه خودتان را در آن غرق کنید و نه رودخانه‌ای قهوه‌ای‌رنگ از شکلات که با قایق مسیر را روی آن پیش بروید و نه حتی خبری از سنجاب‌هایی هست که به قول ویلی وانکا (رئیس کارخانه شکلات‌سازی در آن فیلم با بازی جانی دپ) برای پوست کندن فندق و گردوی بین شکلات‌ها از آنها استفاده شود.
در دنیای واقعی کارخانه شکلات‌سازی اگرچه وقتی شیر هرچیزی را باز ‌کنید شکلات خوشمزه، قهوه‌ای‌رنگ و کشدار از آن خارج می‌شود، ولی همه‌چیز چهره‌ای واقعی به خود می‌گیرد؛ اینجا جای فانتزی کارتونی را دستگاه‌های صنعتی مدرن گرفته‌‌اند که پودر کاکائو را در چند مرحله به شکلات‌های تخته‌ای خوشمزه در انواع و اقسام مدل‌ها تبدیل می‌کنند؛ دنیایی که وقتی دانش‌آموزان هیجان‌زده مدارس را برای بازدید به کارخانه شکلات‌سازی می‌آورند تازه متوجه آن می‌شوند؛ کودکانی که پشت در ورودی کارخانه در ذهن پر داستانشان و با توجه به کارتون‌ها و فیلم‌هایی که دیده‌اند تصویر دیگری از جهان شکلات دارند. اما این تصور چندان عجیبی هم نیست زمانی که متوجه شوید حتی بسیاری از کشاورزانی هم که در نزدیکی خط استوا در مزارع کاکائو کار می‌کنند ذهنیتی از شکلات و دسترنجشان ندارند. چند سال پیش شبکه آرته فرانسه فیلم مستندی درباره کشاورزان مزارع کاکائو پخش کرد که نشان می‌داد آنها در زندگی خود نه شکلاتی دیده‌اند و نه مزه کرده‌اند؛ آنها تنها با میوه درخت کاکائو که چیزی شبیه توپ راگبی سفید‌رنگ است و پشت پوست سخت آن پر از دانه‌های ریز سفت است، آشنایند و در زندگی اصلا شکلات تخته‌ای ندیده‌اند، محصولی که فیلم مستند نشان می‌داد با تعجب به آن نگاه می‌کنند؛ اتفاقی که شاید برای ما که با شکلات بزرگ شده‌ایم کاملا برعکس باشد. یعنی اگر به ما میوه درخت کاکائو را نشان بدهند حتما با تعجب به آن خیره می‌شویم و در دستش می‌گیریم و این سوال را در ذهن داریم که چطور از این میوه بیضی‌شکل شکلات‌های مایع و تخت قهوه‌ای خوشمزه تولید می‌شود؟ سوالی که باید پاسخ آن را با ورود به دنیای یک کارخانه شکلات‌سازی پیدا کرد.
 
مواد اصلی تشکیل‌دهنده یک شکلات واقعی از پودر کاکائو و کره کاکائو (شبیه کره معمولی زردرنگ است و در جعبه‌های کارتونی بزرگ وارد می‌شود) تشکیل می‌شود که حتما باید بیش از 30 درصد محصول اصلی را تشیکل بدهند، علاوه بر این شکر، شیرخشک و مواد دیگری هم بسته به نوع و درصد شکلات به آن اضافه می‌شود
 
کمی آن‌سوتر از تهران وقتی در دوراهی پل کردان از اتوبان کرج - قزوین خارج می‌شوید و به سمت جاده قدیم می‌روید، در انتهای خیابان حسابی و بعد از عبور از دالانی از درختان کهن‌سال به ساختمان بلند آجری قهوه‌ای می‌رسید که از دور شبیه یک خانه شکلات است، اینجا کارخانه شکلات‌سازی فرمند است. کنار این ساختمان چندطبقه سوله‌های بزرگی کنار هم جای گرفته‌اند که دنیای شکلات‌سازی در آن رنگی واقعی به خود می‌گیرد. در کارخانه شکلات‌سازی همه‌چیز از پودر کاکائو و کره کاکائو کلید می‌خورد، مواد اولیه‌ای که اصلی ترین نقش را در تولید «شکلات واقعی» بازی می‌کنند و برای دیدن آنها باید به انبار بسیار بزرگ کارخانه سری زد. انبار اصلی کارخانه در بخش انتهایی حیاط جای گرفته، سوله‌ای بسیار بزرگ با بیش از 30 متر ارتفاع که تا چشم کار می‌کند در آن قفسه‌های آهنی هست که با ماشین‌آلات مدرن و به‌روز، مواد اولیه و تولیدات در آن انبار می‌شوند. قفسه‌هایی که بخش مهمی از آنها پر شده است از کیسه‌های مقوایی بزرگ پودر کاکائو که روی آنها مارک شرکت‌های بزرگ هلندی، بلژیکی و... دیده می‌شود. مدیر بخش تحقیق و توسعه کارخانه می‌گوید: «مواد اصلی تشکیل‌دهنده یک شکلات واقعی از پودر کاکائو و کره کاکائو (شبیه کره معمولی زردرنگ است و در جعبه‌های کارتونی بزرگ وارد می‌شود) تشکیل می‌شود که حتما باید بیش از 30 درصد محصول اصلی را تشیکل بدهند، علاوه بر این شکر، شیرخشک و مواد دیگری هم بسته به نوع و درصد شکلات به آن اضافه می‌شود.» او با نشان دادن یکی از کیسه‌های پودر کاکائو می‌گوید: «تمام کاکائوی مصرفی دنیا در کشورهای خاصی که در اطراف خط استوا قرار دارند کشت و بعد فراوری می‌شوند تا به پودر کاکائو، کره کاکائو و... تبدیل شوند؛ البته معمولا فرآوری هم که کار پیچیده‌ای است در کشورهای خاصی صورت می‌گیرد؛ ما در این کارخانه پودر و کره کاکائو را از برخی از بهترین کارخانه‌های آن در جهان که در هلند، بلژیک، برزیل، اندونزی و... قرار دارند، تهیه می‌کنیم.»
مواد اولیه وارداتی بعد از ورود به کارخانه و آزمایش‌های ابتدایی و تایید سلامت به سوله دیگری برده می‌شوند تا کار کلید بخورد. در این مرحله قالب‌های بزرگ کره کاکائو که جامدند آب می‌شوند و با پودرکاکائو، شکر آسیاب‌شده و... که فرمول اصلی شکلات را تشکیل می‌دهند در دستگاهی خاص که خمیرگیر نام دارد مخلوط می‌شوند و ماده‌ای خمیری را تشکیل می‌دهند که در واقع ترکیب اصلی شکلات است و تفاوت آن در انواع شکلات به تفاوت ترکیب‌ها بستگی دارد. برای مثال اگر محصول نهایی قرار است شکلات تلخ باشد باید پودرکاکائوی بیشتری در دستگاه ریخته شود. پس از این نوبت به آسیاب کردن این ماده خمیری‌شکل است که اگر آن را بخورید متوجه می‌شوید به دلیل درشتی دانه‌های تشکیل‌دهنده‌اش حالت زبری دارد در صورتی که شکلات خوب باید دانه‌های تشکیل‌دهنده‌اش زیر 25 میکرون و بسیار نرم باشد. در این دستگاه که در کارخانه شکلات‌سازی به آن «والس» یا پنج‌غلتک می‌گویند، خمیر اولیه شکلات از بین پنج غلتک بزرگ با فشار و سرعت بالا عبور می‌کنند تا جایی که دوباره به پودری بسیار نرم تبدیل می‌شوند. در مرحله بعد حالا نوبت این است که هم مواد تشکیل‌دهنده شکلات یکنواخت شود و هم مواد بدبو و بدمزه‌ای که در شکلات وجود دارد از آن خارج شود. برای این کار پودر تولیدشده در دستگاهی خاص دوباره با مقداری کره کاکائو و ماده‌ای با عنوان لسیتین (که از روغن سویا گرفته می‌شود) مخلوط می‌شود و به صورت غیرمستقیم حرارت می‌بیند و با سرعت زیاد در جهت‌های مختلف به گردش درمی‌آید تا با گذشت چند ساعت، ماده تشکیل‌دهنده شکلات نهایی شود و از طریق لوله به مخازن گرد بزرگی منتقل و آماده رفتن به خط تولید و قالب‌ریزی شود. البته همچنان قبل از قالب‌ریزی مرحله دیگری هم باقی مانده است که به آن در اصطلاح تمپرینگ می‌گویند، مرحله‌ای که در آن شکلات مذاب در دستگاهی پیشرفته که مانند چرخ گوشت عمل می‌کند و در جداره خارجی آن آب 40 درجه چرخش دارد، حرکت می‌کند و حرارت می‌بیند تا برای قالب‌ریزی به حالت پایدار برسد. اگر این کار انجام نشود در واقع شکلاتی که از قالب خارج می‌شود اصلا محصول مناسبی نخواهد بود.
جدای از مراحل اولیه ساخت شکلات که همگی در دستگاه‌های سربسته، پیشرفته و پیچیده صورت می‌گیرد و اصلا تصویری از آن نمی‌توانید ببینید، از زمانی که ماده مذاب قرار است روی قالب‌ها ریخته شود یا به قول کارگران خط تولید، تزریق شود، تازه همه‌چیز در کارخانه تصویر پیدا می‌کند؛ اینجاست که شما قالب‌های مختلف شکلات را با شکل‌های متنوع مربعی، تخته‌ای، قلب، عروسکی، چندگوش و... می‌بینید که روی خط تولید بسته می‌شوند تا شکلات‌ها داخل آنها ریخته شوند و شکل بگیرند. در این مرحله اگر لازم باشد به مایع واردشده داخل قالب مغزهای مختلفی مانند فندق، ژله‌های میوه‌ای و... اضافه می‌شود. البته برای نهایی شدن هنوز یک مرحله دیگر باقی مانده و آن سرما دیدن است؛ شکلات‌های مایع برای اینکه شکل بگیرند و از حالت مذاب و روان به شکلات‌های تخته‌ای تبدیل شوند باید روی ریل خط تولید قطارقطار پشت سر هم وارد سردخانه‌ای شوند که وقتی از آن بیرون می‌آیند؛ جامد هستند و شکل قالب را به خود گرفته‌اند. آنها در این مرحله با ضربه‌ای کوچک به پشت قالب از آن خارج می‌شوند و در نهایت توسط کارگرانی که در انتهای خط نشسته‌اند و آنها را ردیف می‌کنند، بسته‌بندی می‌شوند تا در چند بسته کارتن شوند و برای توزیع به سطح شهرهای و مغازه‌ها به انبار بروند.
 

روایت موسس کارخانه فرمند

علیرضا شانجانی در آستانه 60 سالگی پشت میز چوبی دفتر کارش در کارخانه شکلات‌سازی فرمند نشسته است، دفتر کاری بسیار تمیز و مدرن که با فرش پرنقش و رنگ دستبافی پوشانده شده و دور تا دور آن را با مبل‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی چوبی به‌روز پر کرده‌اند، دفتر کاری که نشان‌دهنده سلیقه صاحب آن و اهمیت دادنش به پرستیژ کار است، آن‌قدر که اگر از پشت پنجره به بیابان‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی اطراف و سوله‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کارخانه نگاه نکنید، گمان می‌کنید در مرکز پایتخت و یا یکی از مناطق شمالی شهر، قرار دارید نه در 50 کیلومتری تهران در وسط جاده. با علیرضا شانجانی درباره زندگی و کار در کارخانه شکلات‌سازی صحبت کرده‌ایم.

از راه‌اندازی کارخانه فرمند و توسعه آن در این سال‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بگویید.
من کار را از یک جای 20 متری در نزدیکی چهارراه سرچشمه شروع کردم و آرام‌آرام به اینجا رسیدم. خودم اول کار، شکلات دستی تولید می‌کردم و می‌فروختم، مثل یک کارگر از صبح زود تا شب کار می‌کردم و شکلات را با دست توی ظرف می‌ریختم و مخلوط می‌کردم و بعد با قیف و ماسوره‌هایی مختلف حالت می‌دادم و در جعبه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سه‌کیلویی به فروش می‌رساندم. فراموش نمی‌کنم که کار را تنها با دو نفر از یک کارگاه کوچک شروع کردم و حالا در مجموعه ما 1400 نفر مشغول به کار هستند. کارخانه‌ای که 40 هزار متر مربع وسعت دارد و 70 هزار متر مربع زمین آن است.  
اگر کسی بخواهد وارد صنعت شکلات‌سازی شود، چقدر سرمایه اولیه لازم دارد؟
همه‌چیز بسته به نوع شکلات تولیدی دارد؛ هرچقدر شکلاتی که می‌خواهید تولید کنید نرم‌تر باشد به دستگاه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی پیشرفته‌تری هم نیاز است و در نتیجه سرمایه اولیه بیشتری هم احتیاج دارید. اما به صورت کلی برای راه‌اندازی یک خط تولید کوچک شکلات درجه‌یک و واقعی باید حدود 15 میلیارد تومان سرمایه اولیه داشته باشید.
شما برای رسیدن به موفقیت و توسعه از نظر مدیریتی چه اصولی را رعایت کرده‌اید، تا جایی که از یک کارگاه کوچک حالا به یک کارخانه بزرگ رسیده‌اید؟
ببینید من و به صورت کلی ما در کارخانه فرمند شکست و اشتباه هم داشته‌ایم ولی دائم آنها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ را جبران کرده‌ایم و تجربه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی جدید به دست آورده‌ایم و هیچ‌وقت هم از امتحان کردن راه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی جدید و روش‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی نوین نترسیده‌ایم. ولی چند تا اصل هست که من همیشه در کار و کارخانه در نظر داشته و دارم که اول از همه حق‌الناس است. در کارخانه ما هیچ‌کس مال مردم را هیچ‌وقت حق ندارد قاطی کار کند؛ همین موضوع باعث اعتماد تجار مختلف به ما شده است. دوم اینکه کیفیت و بهداشت کار برای من همیشه بسیار مهم است، من همیشه به همه کارمندان و مدیران کارخانه می‌گویم جنسی را تولید کنید که بچه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و خانواده خودتان بتوانند آن را بخورند. همچنین در تعیین قیمت هم ما همیشه انصاف را رعایت می‌کنیم و حداکثر 10 درصد، سود در نظر می‌گیریم. علاوه بر اینها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ارتباط صمیمانه و نزدیک با پرسنل برای من خیلی مهم است، من از بودن و دیدن کارگران لذت بسیاری می‌برم و  آنها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به من انرژی معنوی می‌دهند و با بودنشان احساس پوچی نمی‌کنم. اگر کارگران این کارخانه نباشند من بیکار می‌شوم.
معمولا یک روز کاری شما چگونه پشت سر گذاشته می‌شود؟ هر روز به کارخانه می‌آیید؟
بله، هر روز از ساعت 9 صبح به کارخانه می‌آیم و تا ساعت 6، 7 عصر درگیر کارهای اینجا هستم. ارتباط با مدیران، هماهنگی‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی بین بخشی و حل کردن مشکلات کارگران معمولا بیشترین وقتم را می‌برد، علاوه بر اینها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ روی طرح‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی توسعه و محصولات جدید هم همیشه کار می‌کنم. 
اهل تفریح هم هستید؟ مثلا ورزش می‌کنید، کتاب می‌خوانید و...
من تنیس را به صورت حرفه‌ای بازی می‌کنم و روی آن هم مطالعه گسترده دارم، بازی تنیس اضطرابم را کم می‌کند و می‌توانم فردای آن روز آرام‌تر فکر و کار کنم؛ من از 43 سالگی بازی تنیس را شروع کرده‌ام و حالا هم یک روز در میان حتما تنیس بازی می‌کنم، حتی بعضی وقت‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در خانه، با خواندن کتاب‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مرتبط با این بازی سر خودم را گرم می‌کنم.
گفتید کتاب‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی آموزش تنیس مطالعه می‌کنید. به جز این چه مطالعاتی دارید؟
خیلی به کتاب‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مدیریتی و تاریخی علاقه دارم و اهل موسیقی هم هستم و زیاد آهنگ‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سنتی از شجریان، سالار عقیلی و... گوش می‌کنم، و کنسرت هم می‌روم.
نام چند کتاب مدیریتی‌ای را که خوانده‌اید برای ما می‌گویید؟
کتاب‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مدیریتی زیادی خوانده‌ام اما حضور ذهن ندارم که نام یک یا چند کتاب را ببرم. یک نکته دیگر هم که جدیدا با آن ارتباط برقرار کرده‌ام شطرنج است؛ در این زمینه هم مطالعاتی انجام داده‌ام و از کتابی استفاده می‌کنم که بیشتر نگاه استراتژیک را آموزش می‌دهد؛ در این کتاب شما باید5  حرکت بعدی را حدس بزنید و مهره‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ را حرکت بدهید که در زندگی هم آموزنده است.
در حال حاضر بزرگ‌ترین مشکلات صنعت شکلات‌سازی در کشور ما چیست؟
بزرگ‌ترین چالش برای ما تولیدکنندگان تامین پودر کاکائو و مواد اولیه وارداتی است، پیش از تحریم‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به راحتی می‌توانستیم ال‌سی باز کنیم و حتی پول را 6ماهه پرداخت کنیم اما حالا دوباره روابط بانکی دستخوش تغییرات و تحریم‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ شده است و کار خیلی سخت پیش می‌رود. 

 
از اسمارتیز تا شکلات صبحانه
کارخانه شکلات‌سازی فرمند به جز خط تولید و بسته‌بندی شکلات واقعی (با تنوع تولید بالا و در انواع بسته‌بندی‌ها) چندین خط تولید و بخش دیگر هم دارد؛ مانند خط تولید ژله‌های پودری، خط تولید ویفر، خط تولید تافی و آب‌نبات، خط تولید ژله آماده، خط تولید محصولات شانسی و خط تولید اسمارتیز و شکلات صبحانه که در دو سوی یک سالن بزرگ جای گرفته‌اند و البته از بخش‌های شلوغ این کارخانه هم محسوب می‌شوند زیرا جزو پرفروش‌ترین تولیدات این کارخانه هم هستند تا جایی که شکلات صبحانه این کارخانه از نظر سهم بازار با بیش از 50 درصد، حرف اول را می‌زند. این دو خط تولید (شکلات صبحانه و اسمارتیز) همچنین خوش‌رنگ و لعاب‌ترین و پرجنب و جوش‌ترین بخش کارخانه فرمند را هم به نوعی از نظر تعداد کارگران خط تشکیل می‌دهند؛ کافی است درِ آهنی سفیدرنگ این بخش کارخانه را کنار بزنید تا به خوبی متوجه این موضوع شوید و با تعداد زیادی از کارگران که ردیف پشت هم روی خط‌ها مشغول به کار هستند روبه‌رو شوید. خط تولید شکلات صبحانه از چیدن شیشه‌ها روی ریل و غلتک‌ها شروع می‌شود، شیشه‌های تمیز خالی که پشت سر هم قطار شده‌اند تا با همان شکلات واقعی که در قالب‌ها ریخته می‌شدند و شکل می‌گرفتند (البته با دستورالعملی خاص) داخل شیشه‌های شفاف جای بگیرند و بعد بسته‌بندی شوند و وقتی داخل قفسه‌های مغازه‌ها جای می‌گیرند، دهان هر مشتری را آب بیندازند؛ شکلات‌های قهوه‌ای که روی شیشه آنها تصویر کشیده‌شدنشان روی نان نقش بسته است و وقتی چشم مشتری به آن می‌افتد انگار روی دل اوست که مالیده می‌شود. البته دنیای پرنقش شکلات در این خط تولید اینجا به پایان نمی‌رسد بلکه در گوشه دیگر جهانی هزاررنگ و گرد در حال ساخته شدن است، دنیای انواع اسمارتیزها با رنگ‌هایی فراتر از یک جعبه مدادرنگی. اسمارتیزها هم می‌توانند از شکلات واقعی ساخته شوند و هم فرآورده‌های شکلات (شکلاتی که کره کاکائو ندارد). کافی است ماده اولیه تولیدشده شکلات را در خط تولیدی خاص روی قالبی که پر از سوراخ و حفره است بریزند و بعد آن را سرما دهند و از قالب جدا کنند تا دایره‌های ریز تولید شود، اما آنچه تولید شده حتما هنوز اسمارتیز نیست، زیرا آنچه اسمارتیز را اسمارتیز می‌کند، بدون شک رنگارنگی آن است.
برای این کار دانه‌های گرد و ریز شکلات وارد ظرف‌هایی شبیه دیگ‌های بزرگ آش می‌شوند که می‌چرخند و روی آنها روکش و انواع رنگ‌های خوراکی پاشیده می‌شود؛ رنگ‌هایی که بعد از خشک شدن روی کاکائو را می‌پوشاندند و وقتی با هم مخلوط می‌شوند ظرفی از شکلات‌های رنگارنگ را می‌سازند. دنیایی که شاید برای هر بیننده‌ای، کودکی و حس فراموش‌نشدنی آن را به یاد آورد، جهانی که شاید دوست داشته باشید همچون استخری پر اسمارتیز باشد و داخل آن شیرجه بزنید. دنیایی که وقتی از آن بازمی‌گردید بوی کاکائو می‌دهید و به قول راوی در پایان فیلم «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» هیچ‌وقت برای شما آن‌قدر شیرین نبوده است.
منتشر شده در سرویس های:

گزارش تحقیقی | کارخانه دار